Regels maken en het Omgevingsloket

De gemeente stelt juridische regels op, annoteert deze en maakt ze toepasbaar. De gemeente heeft inzicht in de manier waarop het samenstel van juridische regels, annotaties en toepasbare regels doorwerkt in het Omgevingsloket en zorgt voor een ‘werkende keten’.

Met de komst van de Omgevingswet, het DSO en de nieuwe technische standaard STOP/TPOD verloopt het maakproces van plannen voor de fysieke leefomgeving wezenlijk anders. Naast het opstellen en publiceren van juridische regels moet u de regels annoteren en toepasbaar maken om de dienstverleningsmogelijkheden en andere belangrijke functionaliteiten (zoals routering naar behandeldiensten) van het Omgevingsloket te benutten.

Belangrijke aandachtspunten:

1. Kennis en vaardigheden opdoen

Het opstellen van de regels onder de Omgevingswet en in de context van het DSO, het annoteren en het maken van toepasbare regels zijn allemaal nog heel nieuw. Net als het DSO zelf. Dit vergt nieuwe kennis, inzichten en vaardigheden (zie ook Organisatie en HR). Het volgen van opleidingen én oefenen is cruciaal voor een succesvolle start van de opbouw van uw integrale omgevingsplan. Hoe brengt u effectief en efficiënt versnelling aan op deze leeropgave?

2. Juridische regels maken

Heeft u de systematiek en structuur van uw omgevingsplan uitgedacht en een ontwikkelpad uitgestippeld? Heeft u een beleidskaart uitgewerkt (zie Uitwerking in programma’s en omgevingsplan), waarin u per onderwerp bijvoorbeeld uitwerkt met welke regelkwalificatie het in het omgevingsplan landt en welke omgevingswaarden er zijn? Heeft u voldoende kennis, inzichten en vaardigheden opgedaan (zie punt 1 hierboven)? Dan bent u goed voorbereid om concreet aan de slag te gaan met het integreren van bestemmingsplannen, bruidsschat en verordeningen in het nieuwe deel. U kunt hierbij gebruikmaken van bijvoorbeeld de handreikingen van omgevingsdiensten voor het omzetten van de bruidsschat (informeer bij uw eigen omgevingsdienst of zoek op internet voor voorbeelden). Voor het omzetten van bepalingen uit uw gemeentelijke verordeningen kunt u zich bijvoorbeeld laten inspireren door de voorbeeldregels van de VNG. NB: Welke handreikingen en voorbeelden u ook gebruikt, check altijd de toepasbaarheid in uw eigen context en conformiteit met uw eigen strategische keuzes.

Gelet op de doorwerking in de DSO-keten zult u keuzes moeten maken over de manier waarop u juridische regels formuleert. Het werken met dubbele ontkenningen of met meerdere normen in een artikelonderdeel (in het oude stelsel heel gebruikelijk) levert in het nieuwe stelsel complexiteit op elders in het maakproces, namelijk bij het annoteren en toepasbaar maken van regels. Het heeft dan consequenties voor de wijze waarop het Omgevingsloket uw regels ondersteunt. Het DSO vraagt om op een andere manier naar het opstellen van regels te kijken. Dit hangt nauw samen met de gekozen systematiek en structuur van uw omgevingsplan.

3. Annoteren

Annoteren is onderdeel van de STOP/TPOD standaard en betekent het toevoegen of markeren van eigenschappen aan juridische regels in omgevingsdocumenten. Denk aan activiteit-annotaties en locatie-annotaties. Door te annoteren maakt u het omgevingsplan digitaal leesbaar en verbetert u de dienstverlening in het Omgevingsloket. Zo kunnen initiatiefnemers bijvoorbeeld op een kaart zien welke regels gelden op een bepaalde locatie en kunnen ze filteren op verschillende kenmerken. Ook speelt annoteren een belangrijke rol bij het opbouwen van de structuur van de activiteiten (de functionele structuur, zoals vastgelegd in de Registratie Toepasbare Regels, RTR). Daarnaast is het annoteren een (hulp)mechanisme binnen het stelsel, bijvoorbeeld bij het routeren van vergunningaanvragen naar behandeldiensten.

Rondom het annoteren kunt u veel keuzes maken. Bijvoorbeeld welke eigenschappen u wel of niet annoteert (de locatie annotatie is verplicht) en hóe u annoteert. Er zijn veel afhankelijkheden en (ongewenste) consequenties van keuzes. Zo heeft de manier waarop u de juridische regels opstelt veel invloed op de mate van annoteerbaarheid. Er is op dit punt nog veel te ontdekken en af te spreken. Op landelijk niveau wordt er gewerkt aan een annotatierichtlijn.

4. Toepasbaar maken

Toepasbare regels worden binnen het DSO voor verschillende doelen gebruikt. Bijvoorbeeld voor het samenstellen van het aanvraagformulier (indieningsvereisten), vragenbomen en Maatregelen op maat. Het gebruik van toepasbare regels voor indieningsvereisten is verplicht. Naast deze verplichting kunt u keuzes maken voor welke andere doelen u toepasbare regels opstelt. Uw visie op dienstverlening kan hierbij richtinggevend zijn.

Verder laat de technische standaard (STOP/TPOD) u veel ruimte om te kiezen hóe u de toepasbare regels wilt vormgeven. De manier waarop u de toepasbare regels vormgeeft heeft grote impact op de manier waarop de regels in het Omgevingsloket raadpleegbaar zijn. Het is raadzaam om hier eerst ervaring mee op te doen op de pre-omgeving, voordat u uw planwijziging en toepasbare regels gaat publiceren.

Randvoorwaardelijk voor het kunnen opstellen van toepasbare regels is dat de juridische regels geannoteerd zijn met een activiteit en een werkingsgebied. De activiteit en locatie komen na publicatie dan beschikbaar in de functionele structuur van de Registratie toepasbare regels (RTR). Dit is het ‘haakje’ om toepasbare regels aan op te hangen.

Een belangrijke uitdaging bij de toepasbare regels is om te zorgen dat ze steeds blijven kloppen terwijl u toewerkt naar uw definitieve functionele structuur (zie Systematiek en structuur). Voorkom met slimme keuzes dat uw regelanalist grote hoeveelheden beheerwerk krijgt! Het lijkt verstandig om de afspraken hierover vast te leggen in een handboek.

Meer informatie en ondersteuning

Bruidsschat en Vangnetregeling:

TPOD:

Toepasbare regels:

Annoteren en geo: